Ana sayfa 

İKİNCİ İZMİR ESİR DEĞİŞİMİ

I. İZMİR ESİR DEĞİŞİMİ

MERSİN ESİR DEĞİŞİMİ

II. İZMİR ESİR DEĞİŞİMİ

III. İZMİR ESİR DEĞİŞİMİ

IV. İZMİR ESİR DEĞİŞİMİ

AÇIKLAMA

Makale (PDF)

HASTAHANE GEMİLERİ
Gradısca
Tairea
Talamba
Bayern (Sontay)
Città di Tunisi(Heidelberg)
Argentina
Llandovery Castle

Üçüncü değişimin 1943 yılı Nisan ayında İzmir’de yapılması planlanmıştı. Bir evvelki değişimin aksine bu seferki değişim haberleri ve hazırlıklar erken başladı.

8 Nisan 1943 Perşembe günkü Yeni Asır gazetesine ilk değişim haberi şöyle çıktı:YAKINDA İZMİR’ DE MÜBADELE YAPILIYOR

İngiliz ve İtalyan esirleri arasında yeni bir mübadele nisan 14 üncü çarşamba günü İzmir limanında yapılacaktır. Yeni mübadele hükümetimizin tavassutuyla ve doğrudan doğruya Kızılayın idaresi altında yapılacaktır.

10 Nisan 1943 Cumartesi günü Gradisca gemisi İngiliz esirlerini alarak Bari limanından hareket etti.

Aynı günkü Yeni Asır gazetesinde şu haber yayımlandı:ESİRLER SALIYA GELİYOR

Esirlerin mübadelesi için Kızılay’ca bir vapur, bir romörkör, bir motor ve iki şat kiralanacaktır.

11 Nisan 1943 Pazar günkü Yeni Asır gazetesinde şu haber çıktı:

KIZILAY ESİRLERE HEDİYE HAZIRLADI

Haber aldığımıza göre Kızılay Cemiyeti her iki tarafın hastahane gemilerine üçer tercüman verecek, İngiliz ve İtalyan esirlerine kuru üzüm paketleri ve sigara ikram edecektir. Bin paket Serkl Doryan sigarası ve 5000 kilo üzüm hazırlanmıştır.

13 Nisan 1943 Salı tarihli Yeni Asır gazetesindeki haber:

MÜBADELE PAZAR GÜNÜ YAPILACAK

Mübadele işinde denizyolları idaresinin Bayraklı vapuru kullanılacaktır. İngiliz hastahane gemisi yarın limanımızda bulunacaktır. İtalyan hastahane gemisinin İzmir‘e gelişi bazı sebepler yüzünden gecikeceği için bu vapurun ancak cumartesi akşamı limanımızda bulunacağı hesap edilmektedir. Değişecek İngiliz esirlerinin miktarı 136 kişidir, İtalyanların 1234 kişi olduğu anlaşılmaktadır.

14 Nisan 1943 Çarşamba tarihli Yeni Asır gazetesi:

İNGİLİZ-İTALYAN ESİRLERİNİN MÜBADELESİ

Matbuat umum müdürlüğü esir değişiminin sinemasını aldıracaktır. Esir mübadelesinde bulunmak üzere bazı gazeteci arkadaşlar da şehrimize gelmişlerdir.

15 Nisan 1943 Perşembe Tarihli Yeni Asır gazetesi:

DEĞİŞTİRİLECEK OLAN İTALYANLARDAN BİR KISMI SİNİR HASTASI

Öğrendiğimize göre bir İngiliz hastahane gemisiyle mübadele için limanımıza gelecek olan 1200 İtalyan esirinden 300 kadarı esaretleri sırasında veya harp esnasında delirmiş veyahut ruhi, akli, asabi hastalıklara uğramış olanlar teşkil etmektedir. Bu hastahane gemisi Port-Saitten hareket etmişse de henüz limanımıza varmamıştır. İngiliz esirleri getirecek olan İtalyan vapuru yine Gradiska hastahane gemisidirki İzmire ancak pazar günü varacağı tahmin ediliyor.

LONDRA TÜRK ALİCENAPLIĞINA MİNNETKÂR

Londra radyosu Büyük Britanya ve İtalya arasında bugünlerde yapılacak olan esir mübadelesinden bahsederek diyor ki:

Büyük Britanya halkı yaralıların mübadelesini mümkün kılan Türkiyenin alicenap kolaylıklarını bir kere daha minnetle karşılar.

17 Nisan 1943 Cumartesi Tarihli Yeni Asır Gazetesi:

DEĞİŞTİRİLECEK ESİRLER PAZARA GELİYORLAR

18 Nisan 1943 Pazar günkü Yeni Asır Gazetesi

ESİRLER DÖRT HASTAHANE GEMİSİ İLE BUGÜN ÖĞLE VAKTİ GELİYOR

GELECEK VAPURLAR

Bu sabah limanımıza gelecek gemiler şunlardır:

İngiliz Talamba ve Tairea hastahane gemileri. Gemiler Port-Sait limanından gelmektedirler. Bu gemilerin daha evvel bir gecikme yüzünden hareketlerinin tehiri bildirilmişti.

Gradiska hastahane gemisi13 bin 800 tonluktur. Arjantina ise 9 bin tonluk bir yolcu vapurudur. Bu vapurun harpten önce Amerika hattında işleyen ufak bir transatlantik olduğu, çok yollu olduğu bildirilmiştir.

Harp esirlerinin mübadelesinin hariçte uyandırdığı alaka pek büyüktür. Bilhassa İngiltere ve İtalyada bu mübadele işinin en büyük alaka uyandırması tabiidir.

İngiliz Daily Mail, Daily Express, Sunday Express ve İtalyan Il Popolo d'Italia gazetesinin bir muhabiri İzmire gelmiştir.

19 Nisan 1943 Pazartesi günkü Yeni Asır gazetesi

İtalyan esirlerini getiren Tairea ve Talamba İngiliz hastahane gemileri dün gece yarısından biraz sonra Uzun ada önlerine gelerek demirlemişlerdir. İtalyan vapurları da sabaha karşı aynı mevkiye varmışlardır. Gece limanımızdan bir deniz subayının idaresinde hareket eden kılavuzlar gemilerde vazife almışlardır. Dört gemi saat yedi buçukta demirledikleri yerden kalkarak önde Tairea arkasından Talamba sonra Gradiska ve en sonra Arjantina olmak üzere bir dizi halinde tam saat 9 buçukta limana girmişlerdir. Gemiler Konak iskelesi karşısında kıyıya pek yakın olarak birbirlerine üçer gomine aralıklarla demirlediler.

20 Nisan 1943 Salı Günkü Yeni Asır gazetesi

ESİRLER DEĞİŞTİRİLDİ MÜBADELE BAŞLARKEN

Mübadelenin başlayacağı dün sabahın yedisinde mübadele işinde kullanılacak Efes vapuru ile birkaç şat romorkörler ve istimbotlar, Kızılayın hizmetinde, misafir vapurların yanında vazife almışlardır. Saat tam 6.45 te mübadeleyi fiilen idare edecek olan Kızılay erkânı, başta Kızılay umum müdürü Dr. Remzi Güvenç, Kızılay İzmir Merkezi reisi Baha Yörük, Dr. Sami Kulakçı, Dr. Hilmi Demironat, mübadelenin başlıyacağı İngiliz Tairea vapuruna gittiler. Mutad seremoniden sonra saat 7 de ilk İtalyan esir kafilesi İngiliz gemisinden ayrılarak şatlara bindirildi. Bu esirlerin omuzlarında birer pusula üzerinde İngilizce “yürümeğe muktedirim” kelimeleri okunuyordu. Mübadele şeklen şöyle oluyordu:

Gemi başhekimi mikrofonla esir isimlerini okuyor ve bunlara ait kartları karşısındakine veriyordu. Bu surette muameleleri tamamlanan esir şata ayrılıyordu. Yardıma muhtaç olanlar hemşirelerin veya yardımcıların himayeleri ile Efes vapurunda birer mevkiye yerleştiriliyordu. Ağır yaralılar ise içine kauçuk yataklar yerleştirilmiş sedyelerle şata bindiriliyordu. Bu surette iki İngiliz hastahane gemisinde mevcut hasta sağlam ve sakat 350 italyan Arjantin gemisine nakledildiler.

MÜBADELE EDİLENLER

Mübadele edilen İngiliz ve İtalyan esirler şunlardır:

İngilizlerden: 3 halis İngiliz, 1 Amerikalı tayyareci, ikisi subay olmak üzere 5 hür Fransız ( Degolcü) ile ekserisi Avusturalyalı, Zellandalı, Hintli ve müstemlekeler halkından olmak üzere 350 kişi.

İtalyanlardan: 248 Subay, 958 gedikli ve er 6 doktor olmak üzere 1212 kişi. Bunlardan 350 kişi Arjantin vapuruna ağır yaralı, sakat, ağır hasta, kolsuz, bacaksız ve asap hastası olan 862 kişi de Gradiska hastahane gemisine yerleştirildiler. İtalyan esirler arasında bir general, müteaddit albay, yarbay, binbaşı ve yüzbaşılar vardı.

İngiliz esirler arasında yegane yüksek rütbeli subay bir albaydı.

Saat 16:30 da mübadele fiilen neticelendirilmişti. Kızılay cemiyetinin hazırladığı üzüm, incir ve sigara paketleri esirlere hediye edilmiştir. İngiliz ve İtalyan gemileri bu sabah saat yedide İzmir limanından ayrılacaklardır.

20 Nisan 1943 Daily Express Gazetesinde

SERBEST KALAN İNGİLİZLER PORTAKALLAR İLE KUTLADILAR Başlıklı haber şöyle verilmişti: Bu sabah saat sekizde 200 İngiliz ve 1,200 İtalyan harp esiri konsolosluk mensuplarının değişim için yaptıkları hazırlıkları seyrediyorlardı. Bütün değişimin akşama kadar sonuçlandırılması ümit ediliyordu. Esirler dün buraya dört beyaz ve gri hastahane gemisi ile gelmişlerdi. İngiliz Tairea ve Talamba gemileri İtalyan hasta ve yaralı askerleri doktorları ve rahipleri, İtalyan Gradisca ve Argentina gemileri de İngiliz yaralı ve bir gurup himayeli personeli getirmiş bulunuyor. İzmir limanının çeyrek mil dışında demirleyen gemilere çıkan karşılama gurubu incir, üzüm, portakal, tatlılar, çikolatalar, kuru yemişi kapsayan hediye paketleri ve İngilizce gazete ve mecmualar ile hemen gemilere çıktı. Hediye paketleri ile birlikte büyük çiçek demetleri ve Türk Kızılayı tarafından verilen 1,000 sigara da gemilere yollanmıştı.

21 Nisan 1943 Tarihli The Times gazetesinde

2350 İNGİLİZ HARP ESİRİ VATANA KAVUŞMAK İÇİN İZMİRE GELDİ Başlıklı haberde: İzmirde harp esirlerinin değişimi için Türk yetkililer ile Kızılhaç bir defa daha uyum içinde işbirliği yapmaktalar. Bu seferki değişimde 350‘si yaralı olmak üzere 1,200 İtalyan ve 200‘ü sağlık personeli olmak üzere 350 İngiliz yer aladı. Değişim dün sabah güzel bir havada başladı. Türkler yine vapur ve romörkörleri temin ettiler ayrıca her esire meyve ve sigara paketleri hediye ettiler. İngilizlerin aksine moralleri bozuk olan İtalyanlar esir kampının güvenliğini terk edip yeniden cepheye gönderileceklerinden endişeli idiler. İngilizler ise çok hak ettikleri bir izin molasından sonra bir an evvel göreve dönmek için sabırsızlanıyorlardı. İngiliz gemisinde sedyede yatan bir İtalyan yaralı, denizde boğulmak İtalyaya dönmekten daha iyidir, diye denize atlamağa çalıştı. Türkiye karasularında gelecek ay yeni değişimlerin yapılması beklenmektedir.


Talamba 24 Nisan 1942 de İzmir dönüşü Mısır İskenderiye limanında.
Sayfa başı