İKİNCİ DÜNYA HARBİNDE İZMİRDE YAPILAN ESİR DEĞİŞİMLERİ

I. İZMİR ESİR DEĞİŞİMİ

MERSİN ESİR DEĞİŞİMİ

II. İZMİR ESİR DEĞİŞİMİ

III. İZMİR ESİR DEĞİŞİMİ

IV. İZMİR ESİR DEĞİŞİMİ

AÇIKLAMA

HASTAHANE GEMİLERİ
Gradısca
Tairea
Talamba
Bayern (Sontay)
Città di Tunisi(Heidelberg)
Argentina
Llandovery Castle

10 haziran 1940 tarihinde İtalya Almanya tarafında savaşa dahil olduğu tarihte Doğu Afrikada 200,000 askeri bulunuyordu.İngilizlerin1 Nisan 1941 tarihinde Asmara’ya girmesi ve 8 Nisan da da Massva’nın düşüşü ile Eritre seferi tamamlanmış oldu. Eritre’den güneye çekilmiş olan İtalyan birliklileri 19 Mayıs 1941 de teslim oldu. Müttefikler İtalyanın Doğu Afrika sömürgelerini1941 yılı sonbaharına kadar İtalyan hakimiyetinden temizledi.

İtalyanların Doğu Afrikası Muhabereleri süresince 230,000 civarında İtalyan esir edilmiştir. (1 ) Türkiye her ne kadar tarafsız kalarak   harbe girmemiş olmasına rağmen bir dünya harbinin ve bilhassa hemen hemen bütün komşularımız da cereyan eden savaşların bütün olumsuz tesirleri günlük hayatı çok zorlaştırıyordu. Bu yıllardaki tifüs salgını ve bunu sonucunda meydana gelen ölümler halk arasında paniğe yol açmakta idi.

Tüketim maddelerinin halkın ihtiyacına yetmemesinden dolayı ekmeğin bile karneye bağlanması zorunluğunu ortaya çıkarmıştı. Savaşın getirdiği kısıtlamalardan biri de basının verdiği haberlerin ancak hükümetin istediği doğrultuda yönlendirilmesi idi. Bu da özel basın kanunları ve sıkı yönetim ile temin edilmişti.

İtalya bahsinde gazetelere gönderilen bir hükümet tebliğinde, Anadolu Ajansı haberlerinden başka haber yazılmaması, ve müttefiklerle aramızda mevcut anlaşmadan bahisle harp vaziyetinde olduğumuz, ima’en dahi yazılmayacak ve muharebeler tahlil edilmeyecekti.(2). Anadolu Ajansı haberleri iki tarafı tutmayacak şekilde dengeli olarak verir ve savaşın gerçeklerinin ne olduğunu anlayabilmek imkanı pek olmazdı(3 ). 1941 yılına gelindiği zaman iki tarafın da ellerindeki esirlerin bakımları yük olmağa başladığı için bunların yurtlarına iadesi gereği ortaya çıkmıştı.  

İtalyada 1941 yılı eylül ayından itibaren çalışmakta olan karma tıp komisyonun esir değişimlerine dahil edilecek İngiliz personelin tespiti çalışmaları yapılıyordu. Aynı şekilde bir komisyon da İngilterede aynı şekilde İtalyan esirlerinin değişimi için çalışmalar yapıyordu. Her iki devlet arasında 1941 yılı sonuna doğru varılan anlaşmaya göre her iki taraf da ellerindeki himayeli esirleri yaralı esirlerin bakımında yardımcı olmaları için değiştirmeme hususunda anlaşmaya varmışlardı. Böylece sıhhiye gurubundaki himayeli(medical personel) esirlerin vatanlarına iade edilme hakkı kendi iradeleri yerine onları esir eden devletin kararına bırakılmış oluyordu.

Almanlar, Yunistanın bazı kısımlarını İtalyanların işgal güçlerine bırakmış idiler. İngilizlerin  bu bölgelerdeki esirlerin de değişime dahil edilmesi hususundaki talebi Almanlar tarafından kabul edilmemiş idi. O tarihte tarafsız olan Türkiye, esir değişimleri için aracılık yapmayı kabul etmişti. İkinci Dünya Harbinde Türkiyede, 1943 yılında Mersin’de bir ve İzmirde, 1942 yılında bir ve üç tanesi 1943 yılında olmak üzere dört esir değişimi olmak üzere,  beş esir değişimi yapılmıştır. 

1- Kâmuran Gürün, Dünya ve Türkiye: 3, 1939-1945, s 188-190
2- Altan Öymen Bir Dönem Bir Çocuk s 201
3- Altan Öymen, Bir Dönem Bir Çocuk s 310

Sayfa başı